mbti

MBTI, 1990 yılında Kore MBTI Araştırma Enstitüsü'nün kurulmasıyla Kore'ye tanıtıldı. 1990'ların başında eğitim ve psikolojik danışmanlık kurumlarında öğrencilerin kariyerlerini belirlemek için kullanılmaya başlandı. 1990'ların ortalarından itibaren ise büyük şirketler başta olmak üzere yeni çalışan eğitimlerinde veya yönetici eğitimlerinde bireylerin eğilimlerini anlamak amacıyla yaygınlaştı. MBTI'nin bireysel düzeyde bir sosyal fenomen olarak genelleşmesi 2010'ların başından itibaren oldu ve bu dönemden itibaren MBTI tipleri hakkında çevrimiçi ve sosyal medyada aktif olarak paylaşımlar yapılmaya başlandı. Özellikle 2010'ların başından itibaren ülke genelindeki ilk, orta ve lise okullarında serbest dönem sistemi veya kariyer eğitimi gibi programlarda basit MBTI testleri uygulanmaya başlanmasıyla, bu deneyimi yaşayan öğrenciler çevrimiçi ortamda kendi MBTI eğilimlerini konuşarak bir trend haline getirdi. 2020'lere gelindiğinde MBTI'nin popülerliği daha da artarken, yanlış kullanım ve kötüye kullanım sorunları da beraberinde büyüdü.

MBTI, Myers-Briggs Tip Göstergesi'nin (Myers-Briggs Type Indicator) kısaltmasıdır. Tarım üniversitesinden mezun olan romancı Katharine Cook Briggs ve kızı Isabel Briggs Myers tarafından, Carl Jung'un erken analitik psikoloji modeline dayanarak 1944 yılında geliştirilen, kişisel beyana dayalı bir kişilik tipi testidir. Bu test, insan kişiliğini 16 farklı tipe ayırarak açıklar. Başlangıçta İkinci Dünya Savaşı sırasında kadın işçilerin kendilerine uygun işleri bulmalarına yardımcı olmak amacıyla geliştirilmiştir. MBTI, dışa dönüklük-içe dönüklük (E-I), duyumsama-sezgi (S-N), düşünme-hissetme (T-F) ve yargılama-algılama (J-P) olmak üzere dört tercih göstergesi aracılığıyla bireyin kişilik tipini belirler. MBTI, kişiliği kolay, kısa ve eğlenceli bir şekilde tipleştirebilme gücü sayesinde 'popülerlerin olmazsa olmazı' gibi bir trend haline gelmiştir. Hava durumu hakkında konuşmaktan ziyade MBTI hakkında konuşmanın sohbet başlatmayı ve karşıdaki kişiyi anlamayı kolaylaştırdığına dair yaygın bir kanaat vardır. Ancak, aşırı ikili sınıflandırma, bilimsel olmayan teorik temel, istatistiksel geçerlilik ve nevrotik faktörlerin eksikliği gibi nedenlerle eleştirilmektedir. MBTI, kişiliği anlamak için birçok araçtan sadece biridir ve bir insanı %100 tanımlayabilecek mutlak bir gösterge değildir.

"Em-bi-ti-ay" olarak okunur.

MBTI memleri genellikle 10'lu yaşların sonlarından 30 yaş altı genç nesiller arasında aktif olarak tüketilmektedir. 2021'de yapılan bir Kore Araştırması'na göre, 18-29 yaş arası katılımcıların %80'i MBTI'yi iyi bildiğini belirtmiş ve bu yaş grubunda MBTI testine güvenenlerin oranı %50'yi aşmıştır. Buna karşılık, 40 yaş üstü, özellikle de 50 yaş üstü gruplarda bilinirlik ve güvenilirlik belirgin şekilde düşük çıkmıştır, bu da MBTI trendinin genç nesillerde yoğunlaştığını göstermektedir.

MBTI, günlük konuşmalarda kendini ve başkalarını anlamak için sıkça kullanılan bir araçtır. Örneğin, "Sen böyle davranırsın" diyerek karşıdaki kişinin MBTI tipine dayanarak davranışlarını tahmin etmek veya "İt-ti-ce", "İn-tip" gibi her tipin kısaltmasını kullanarak samimi bir şekilde hitap etmek yaygındır.

Ayrıca, MBTI tiplerini taklit eden çeşitli çevrimiçi psikolojik testler de popülerdir. Baedal Minjok'un 'Sipariş Tipi Testi', 'Çiçek MBTI', 'Şarap MBTI', 'Bira MBTI' gibi örnekler, MBTI'nin tipolojik yaklaşımını pazarlamaya entegre eden durumlardır.

Sosyal ağ hizmetlerinde ise karşı cinsle ilişkilerde tipler arası uyumu değerlendirmek veya ünlülerin ya da karakterlerin MBTI'sini tahmin etmek için 'Personality Database' gibi web siteleri aktif olarak kullanılmaktadır.

Komedyen Kang Yu-mi, 'Yumi'nin MBTI'leri' adlı YouTube kanalı aracılığıyla her MBTI tipinin özelliklerini komik bir şekilde gösteren içerikler üreterek büyük popülerlik kazanmıştır.

MBTI, bilimsel olmayan teorik temeli ve istatistiksel geçerlilik eksikliği nedeniyle psikoloji camiasında birçok eleştiri almaktadır. Bu nedenle, MBTI sonuçlarına aşırı derecede kapılarak belirli bir tipe karşı önyargı oluşturmaktan veya kendi kişilik kusurlarını meşrulaştırmak için bir araç olarak kullanmaktan kaçınılmalıdır.

MBTI, ahlak veya fedakarlık gibi bireyin derin kişilik özelliklerini ölçemez ve test yönteminin doğası gereği tekrarlanan testlerde tip değişebilir.

Özellikle, işe alım süreçlerinde adayları seçmek amacıyla MBTI talep etmek etik dışı ve yasa dışı bir eylemdir; Myers Briggs Vakfı da bu tür kullanımları yasaklamaktadır.

Çevrimiçi olarak ücretsiz sunulan basit MBTI testlerinin çeviri sürecinde yeterli geçerlilik kontrolünden geçmemiş olma olasılığı yüksektir, bu nedenle sonuçlarına tamamen güvenmek zordur. Ayrıca, MBTI'yi taklit eden çeşitli zevk testleri sözde bilim düzeyinde bir geçerliliğe sahip olduğundan, sadece eğlence amaçlı kullanılması tavsiye edilir. MBTI, insan kişiliğinin yalnızca bir kısmını gösteren bir araçtır ve sadece bununla kendini veya başkalarını tanımlamak doğru değildir.